IN MEMORIAM

Redactioneel Etcetera 182

De dood, onze zorg.

Zoë Ghyselinck

Wegkijken, of juist niet

De dood op de westerse scène: een geschiedenis

De mens heeft zich altijd tot de dood proberen te verhouden. Maar hoe stel je je iets voor wat fundamenteel onkenbaar is? Hier komt de theatrale verbeelding van pas. Klaas Tindemans schetst hoe het westerse theater door de eeuwen heen de dood tentoonstelde, en vraagt zich af welke politieke betekenissen die verschillende ensceneringen kunnen genereren.

Klaas Tindemans

Zeven dialogen over ‘Katrientje’ van Barbara Claes & Lucinda Ra

In 2026 zou Katrien Claes uit Rotselaar 46 jaar zijn geworden. Dat gebeurde niet. De negen jaar oudere zus van theatermakers Stefanie en Barbara Claes, beiden deel van het theatercollectief Lucinda Ra, stierf in 1991 aan de gevolgen van een hersentumor. Met Katrientje schreef Barbara 34 jaar later een theatertekst waarmee ze het bestaan van haar zus uit het donker licht. Barbara Claes en Evelyne Coussens gaan in gesprek over het tot leven vertellen van de doden.

Evelyne Coussens

Van Shanghai tot Ieper: rouw is intiem en universeel

Hoe Funeral van Ontroerend Goed overal anders ontvangen werd

Wordt er wereldwijd op dezelfde manier gerouwd? Hoe sterk zijn culturele gevoeligheden in de omgang met verlies? Remi Cosijn, regieassistent bij Ontroerend Goed, reflecteert over de cultureel gediversifieerde ontvangst van de rituele voorstelling Funeral in België en in China: van ongemak en gêne tot een gedeeld gevoel van gedragenheid.

Remi Cosijn

Death is the room and we are the elephants

A two-way interview on anatomical theatre

Performance maker Sophia Rodriguez and longtime artistic collaborator Vivi Focquet share a common interest in ‘anatomical theatre’. Inspired by the spectacle of historical operating theatres and ancient as well as contemporary healing practices, they are at the starting point of a research project. From that precious place, this text came into being as the result of a two-way interview.

Vivi Focquet, Sophia Rodriguez

De dramaturgie van afscheid

Een gesprek met Barbara Raes over hoe kunst nieuwe vormen voor rouwen kan bieden

In onze moderne wereld verliezen we voeling met traditionele rituelen die betekenis kunnen geven aan verlies. Barbara Raes, artistiek directeur van NTGent, weigert daarin te berusten. Met Beyond the Spoken maakt ze unieke rituelen voor verdriet dat vaak onzichtbaar blijft: om een overledene, maar ook om een relatie, een lichaamsdeel, een thuis of een kinderwens. Zoë Ghyselinck spreekt met haar over waarom ze die werkplaats oprichtte en hoe kunst nieuwe vormen voor individueel en collectief rouwen kan bieden.

Zoë Ghyselinck

Woorden tegen het verdwijnen

Over De Eenzame Uitvaart

Iemand die nooit bezoek kreeg, sterft in een woonzorgcentrum. Een man wordt maanden na zijn overlijden aangetroffen in zijn appartement. Een baby sterft nog voor de geboorte, een persoon wordt gevonden in een veld. Een operazangeres, een dokter, iemands buurman, degene die vorige week nog aan de toog zat: allemaal kregen ze een eenzame uitvaart. Lotte Lola Vermeer vertelt waarom niemand naar de overkant zou mogen vertrekken zonder door iemand anders te worden uitgezwaaid.

Lotte Lola Vermeer

Het toneel van de ondoden

playField over ons digitale hiernamaals

Nu AI steeds beter menselijke trekken en eigenschappen imiteert, rijst de vraag wat ze kan doen om de herinnering aan onze overledenen ‘levend’ te houden. Lana en Marthe Schneider van kunstcollectief playField vertellen over hun praktijk op het kruispunt van theater en technologie.

Marthe en Lana Schneider

Stemmen uit het niets

Kan AI op scène meer zijn dan een trucje?

Wie, wat, waar: het zijn dramaturgische sleutelvragen die in het geval van artificiële intelligentie vooral verwarring scheppen. Bovendien zet AI met de ambitie tot ‘intelligentie’ en ‘creativiteit’ de vraag naar leven en dood mee op scherp. Kunnen we AI-voicetechnologie op scène zetten als entiteit, als figuur of personage, en niet louter als middel of trucje? Is het een soort van herrijzenis, een spook, niets? Wie spreekt dan en wat zou het kunnen zeggen? Vanuit zijn eigen ervaring probeert Kristof van Baarle de vinger op de virtuele wonde te leggen.

Kristof van Baarle

What remains of me

Kun je rouwen om een lichaam in transitie, om wie je was en wie je had kunnen zijn? Actrice en theatermaker Maliqa Fye schrijft in What Remains of Me over de geesten die haar vergezellen: de ideale zoon die haar ouders verloren en het magische meisje dat ze had kunnen zijn.

Maliqa Fye